Phòng Bệnh Xơ Vữa Động Mạch Và Bệnh Đột Quỵ

Xơ vữa mạch máu là tình trạng nội mạc bị tổn thương hình thành sẹo, làm thành mạch máu dày lên, xơ cứng, lòng mạch hẹp dần. Cơ sở để khởi phát tai biến mạch máu não (đột quỵ) là xơ vữa động mạch. Ngăn chặn tình trạng xơ vữa mạch máu là biện pháp dự phòng căn bản của căn bệnh nguy hiểm này.

Tại VN, tai biến mạch máu não (còn gọi là đột quỵ não) suốt mấy thập kỷ qua là một trong ba bệnh gây tử vong hàng đầu. Đáng nói hơn, bệnh không giảm mà còn có dấu hiệu gia tăng, đặc biệt ở những người trẻ.

1. Bệnh Xơ Vữa Động Mạch Là Gì?

Xơ vữa mạch máu là tình trạng nội mạc bị tổn thương hình thành sẹo, làm thành mạch máu dày lên, xơ cứng, lòng mạch hẹp dần.

Những biến đổi bệnh lý này khiến cho tiểu cầu bám dính lại tạo nên huyết khối gây nghẽn mạch. Đồng thời, phần huyết khối này có thể bong ra và vỡ thành nhiều mảnh nhỏ đi vào trong hệ thống tuần hoàn làm thuyên tắc mạch máu não tạo nên ổ nhồi máu. Do nội mạc bị tổn thương nên mạch máu bị giòn yếu, dễ phình vỡ động mạch gây xuất huyết não.

dong-mach-bi-xo-vua

Xơ vữa động mạch chỉ xảy ra ở các động mạch lớn và vừa, không xảy ra ở các động mạch có áp lực thấp như động mạch phổi, hay ở các động mạch nhỏ và tĩnh mạch. Đây là nguyên nhân gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là bệnh động mạch vành và bệnh mạch máu não.

Monkey Junior – Quà tặng tri thức cho con!Monkey Junior – Cho Bé Nền Tảng Ngôn Ngữ Vững Chắc

2. Biểu Hiện và Tác Hại Của Bệnh Xơ Vữa Động Mạch

Khi cơn tai biến mạch máu não xảy ra, việc cấp máu cho não ngưng trệ đột ngột, gây thiếu oxy và các chất dinh dưỡng cho các vùng não, dẫn đến chết tế bào thần kinh. Lúc này, bệnh nhân có những biểu hiện như: liệt mặt, nhức đầu, liệt vận động, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn tâm trí… Bệnh nhân nhanh chóng tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Nhiều trường hợp được cứu sống nhưng có thể bị tàn phế suốt đời, giảm tuổi thọ và không còn khả năng lao động, khó hoà nhập cuộc sống bình thường.

benh-dot-quy-o-nguoi-tre-tuoi

Biểu hiện của xơ vữa động mạch não.

Bệnh này phát triển chậm chạp, biểu hiện ban đầu của bệnh là cung cấp máu cho não không đủ gây ra ba triệu chứng  làm yếu công năng vỏ não là: váng đầu, khó ngủ, trí nhớ giảm. Ngoài ra còn xuất hiện đau đầu (đau liên miên, lan tỏa lên phần đầu và phần cổ), chóng mặt, ù tai, tứ chi tê dại… Đặc điểm của váng đầu là nặng lên khi quay chuyển cơ thể. Khi xơ vữa động mạch đáy, có thể xuất hiện tối mặt.

Đặc điểm trở ngại về ngủ là khó ngủ, đa mộng, dậy sớm. Trí nhớ giảm rõ rệt, nhất là hay quên những sự việc xảy ra gần đây, nhưng thiếu xót về trí năng thời còn trẻ lại ít quên. Người xơ vữa động mạch não thường tính tình không ổn định, dễ kích động, dễ chảy nước mắt, tự kiềm chế kém, người bệnh thường suy nghĩ không tập trung, không cẩn thận, nói đi nói lại, không chú ý đến vệ sinh, nói nhiều và đã có hiện tượng giảm thiểu năng lực lao động trí óc.

Huyết khối gây tắc một động mạch ở chân có thể gây hoại tử ngón chân hay bàn chân.

3. Nguyên Nhân Gây Bệnh Xơ Vữa Động Mạch

Qua nhiều nghiên cứu, các nhà khoa học đã chỉ ra thủ phạm làm xơ vữa mạch máu chính là gốc tự do. Gốc tự do là chất có hại, được sinh ra từ các quá trình chuyển hóa bên trong cơ thể và từ các tác động của môi trường bên ngoài. Chúng liên tục tấn công lên lớp nội mạc mạch máu, làm tổn thương thành mạch, “dọn ổ” cho các chất béo, cholesterol, phophatide lắng đọng, tạo nên những mảng xơ vữa và huyết khối.mo-mau-la-thu-pham-chinh-gay-xo-vua-dong-mach-vanh

Gốc tự do tấn công thành mạch, làm hình thành mảng xơ vữa gây tắc nghẽn mạch máu

Nguyên nhân gây tổn thương tế bào nội mạc có thể do ảnh hưởng của dòng máu có áp lực cao liên tục tác động đến như trong bệnh tăng huyết áp.

Gc tự do (những chất độc hại) xâm nhập cơ thể khi hút thuốc lá, sử dụng một số thuốc và hóa chất, ăn thức ăn không đảm bảo vệ sinh, rối loạn lipid máu, nhiễm khuẩn và virut, các yếu tố miễn dịch…

Khi bị tổn thương, tiểu cầu lập tức tách ra khỏi dòng máu để tập trung vào chỗ đó và kết dính lại, phóng thích ra nhiều chất trong đó có yếu tố tăng trưởng, yếu tố này kích thích sự di chuyển của các tế bào cơ trơn ở lớp trung mạc ra lớp nội mạc và phát triển mạnh tại đó. Các bạch cầu đơn nhân từ dòng máu cũng đến ngay chỗ tổn thương và được chuyển dạng thành đại thực bào. Các đại thực bào này “ăn” các LDL-C (Cholesterol xấu) và trở thành các “tế bào bọt” tích đầy mỡ. Đến khi quá tải, các tế bào này bị vỡ và đổ cholesterol ra ngoài làm cho lớp dưới nội mạc dày lên tạo nên các vạch lipid hay các mảng xơ vữa đặc trưng của bệnh.

goc-tu-do-tu-moi-truong

Ngoài ra, các nghiên cứu còn nhận thấy, sau tai biến mạch máu não, trong quá trình sửa chữa tổn thương, não phóng thích một lượng lớn các gốc tự do. Tình trạng này càng làm tổn thương mô não nhiều hơn, khiến tỷ lệ tái phát bệnh ngày càng tăng cao.

4. Ai Dễ Mắc Bệnh Xơ Vữa Động Mạch

Việt Nam mỗi năm có hơn 200.000 ca tai biến mạch máu não, hơn 100.000 người tử vong và lũy tích gần nửa triệu người sống sót sau cơn tai biến với những hậu quả nặng nề… Tuy nhiên, đến nay, cả nước mới chỉ có 14 đơn vị Đột quỵ, tập trung ở TP.HCM và Hà Nội. Các chuyên gia y tế dự báo, tai biến mạch máu não sẽ khó bị đẩy lùi trong thời gian một sớm một chiều…

moi-nam-co-khoang-200-000-nguoi-bi-dot-quy-o-viet-nam

Tỷ lệ bị xơ vữa động mạch liên quan trực tiếp đến tuổi. Một số nghiên cứu cho thấy quá trình xơ vữa động mạch có thể xảy ra từ rất sớm trong những năm đầu tiên của đời người, thậm chí có tác giả còn thấy hiện tượng xơ vữa động mạch xuất hiện ở ngay trong thời kỳ bào thai. Các tổn thương trung gian được hình thành vào những năm 30 của đời người và từ 40 tuổi đã hình thành các mảng xơ vữa thực sự và có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim.

nhoi-mau-co-tim

Từ 50 tuổi trở đi, quá trình xơ vữa động mạch tiếp tục tiến triển trở nên trầm trọng hơn và gây ra các biến chứng như bệnh mạch máu ngoại biên, bệnh mạch máu não… Có tới 17% người dưới 20 tuổi bị xơ vữa động mạch, tỷ lệ này là 37% ở người có độ tuổi từ 20-29, 60% ở người có độ tuổi từ 30-39, 71% ở người có độ tuổi từ 40-49 85% ở người có độ tuổi từ 50 trở lên.

Nếu thường xuyên uống rượu mạnh sẽ có tác dụng phá hoại thành mạch máu. Ảnh hưởng của rượu có liên quan mật thiết gây ra xơ vữa động mạch. Nếu người già nghiện rượu thì tốt nhất nên giảm bớt, còn người đã xơ vữa động mạch, thì càng không được uống rượu mạnh.

uong-ruou-nang-de-gay-nhieu-benh

Tỷ lệ người chết do hút thuốc cao hơn 22% so với người không hút thuốc. Hút thuốc sẽ gây ra rối loạn cho hệ thống thần kinh và công năng nội tiết, làm cho việc thay thế mỡ thất thường, trở ngại đến công năng mạch máu, xuất hiện huyết áp cao, mỡ máu cao, xơ vữa động mạch. Vì thế nên sớm cai thuốc.

thuoc-la-sinh-ra-goc-tu-do

Những người dễ mắc bệnh xơ vữa động mạch, tai biến mạch máu não và đột quỵ là: Người có chỉ số mỡ máu cao, huyết áp cao, người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, người bệnh tiểu đường, người hay stress, căng thẳng, làm việc trong môi trường độc hại, người có chế độ ăn nhiều mỡ, người ít vận động,…

nguoi-thua-can-de-bi-xo-vua-dong-mach

Những người sau 40 tuổi mà thể trọng vượt trên 15% tiêu chuẩn bình thường, đều phải hạn chế ăn uống thỏa đáng, khống chế thể trọng. Người béo dễ bị tiểu đường và cao huyết áp, vì chúng đều liên quan mật thiết đến xơ vữa động mạch. Vì vậy đối với người già cần duy trì được thể trọng bình thường không nên béo ra. Béo không phải là một đặc trưng của sức khỏe. Tại nước ta người trên 80 tuổi hầu như rất ít người béo.

5. Phòng Bệnh Xơ Vữa Động Mạch Như Thế Nào?

Cần kết hợp lao động và nghỉ ngơi hợp lý không nên làm những công việc quá mạnh và căng thẳng quá độ . Tích cực tham gia hoạt động thể lực và văn thể, người lao động trí óc cần tham gia các hoạt động và vận động thể lực vừa phải, sẽ có tác dụng rất tốt cho hệ thống thần kinh nhất là hoạt động công năng đại não, cải thiện công năng tuần hoàn.

tap-the-duc-hop-ly

– Giữ thân hình cân đối, duy trì chỉ số khối cơ thể ở mức bình thường. (BMI từ 18,5 tới 22,5).

– Có chế độ ăn uống cân bằng, hợp lý. Nếu như Cholesterol và mỡ bão hòa trong thực phẩm quá nhiều (thường có trong mỡ động vật) là rất bất lợi đối với người bị xơ vữa động mạch, vì vậy người xơ vữa động mạch não, nếu Cholesterol trong máu thường xuyên vượt > 230mg%, thì nên ăn ít thịt mỡ, đặc biệt là nội tạng động vật (gan, não, thận…), tủy xương, mỡ lợn, cá, lòng đỏ trứng… Còn mỡ glycerin trong máu thường lớn hơn 150mg%, nhất là người béo, ngoài việc ăn ít chất Cholesterol, mỡ động vật ra, nên tăng vận động để giảm nhẹ thể trọng.

an-thuc-pham-co-nhieu-dam-thuc-vat

– Bỏ hút thuốc lá và không uống rượu mạnh.

– Không được uống nhiều trà và cà phê đặc. Uống trà vừa phải có tác dụng điều chỉnh công năng tiêu hóa của đường ruột và dạ dày. Kiềm trà, có thể giải độc cho thuốc và cồn, cho nên uống trà vừa phải là có lợi không hại, nhưng nếu uống trà quá đặc (nhất là hồng trà và cà phê, có thể ảnh hưởng đến thần kinh – dịch thể – công năng thay thế chất mỡ, làm cho mỡ glycerin trong máu tăng nhiều, thúc đẩy hình thành xơ vữa động mạch, do vậy uống trà và cà phê thì đừng có quá đặc sẽ có ảnh hưởng bất lợi.

hands of a senior woman preparing vegetables for cooking, part of a series

– Người bị xơ vữa động mạch nói chung phải ăn thanh đạm, hạn chế muối ăn ở nhiều thực phẩm và nên ăn nhiều hoa quả giàu Vitamin C và các loại thực phẩm và nên ăn nhiều hoa quả giàu Vitamin C và các loại thực phẩm có nguồn gốc thực vật như đậu (có hàm lượng lớn mỡ không bão hòa), như vậy có thể làm giảm Cholesterol trong huyết thanh.

 Chúc quý vị luôn vui khỏe và hạnh phúc!

KhoeMoiVui.Com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>